Rambut gugur pada kanak-kanak: punca biasa untuk ibu bapa

Rambut gugur pada kanak-kanak kurang biasa berbanding orang dewasa, dan puncanya sering berbeza. Banyak yang boleh dirawat, dan sesetengahnya reda sendiri. Kuncinya ialah memerhati corak dengan teliti dan berjumpa doktor awal apabila perlu.

Perubahan normal pada bayi

Ramai bayi kehilangan sebahagian atau kebanyakan rambut pada bulan-bulan awal kehidupan. Tompok botak di belakang kepala juga biasa pada bayi kecil, akibat geselan dengan tilam. Ini biasanya tumbuh semula apabila bayi lebih banyak duduk. Kedua-duanya tidak memerlukan rawatan. Mencukur kepala bayi ialah amalan keluarga yang biasa tetapi tidak mengubah ketebalan rambut kemudian hari. Lihat adakah botakkan kepala membuat rambut lebat?.

Punca biasa rambut gugur kanak-kanak

Kurap kulit kepala (tinea capitis)

Tinea capitis ialah jangkitan kulat pada kulit kepala dan merupakan salah satu punca paling biasa rambut gugur pada kanak-kanak usia sekolah ^{1 2}. Tandanya termasuk:

• Tompok bulat bersisik dengan rambut patah
• Gatal
• Kadangkala titik hitam di mana rambut patah pada paras kulit kepala
• Sekali-sekala, benjolan yang sakit, bengkak dan bernanah yang dipanggil kerion

Ia merebak melalui sentuhan rapat dan perkongsian sikat, tuala, bantal dan topi. Tinea capitis memerlukan ubat antikulat yang diambil melalui mulut; krim sahaja tidak mencukupi ^{3 2}. Syampu antikulat mungkin disarankan untuk mengurangkan penularan. Ahli keluarga dan haiwan peliharaan mungkin perlu diperiksa.

Alopecia areata

Alopecia areata menyebabkan tompok botak bulat dan licin, selalunya muncul secara tiba-tiba. Ia berlaku apabila sistem imun menyerang folikel rambut ^{4 5}. Pada ramai kanak-kanak dengan tompok kecil, rambut tumbuh semula, walaupun tompok boleh berulang. Doktor boleh membincangkan pilihan rawatan. Lihat bolehkah alopecia areata hilang?.

Alopecia traksi

Ekor kuda, tocang, sanggul dan aksesori rambut yang diikat ketat setiap hari boleh menyebabkan rambut gugur di sepanjang garis rambut dan belahan ^{6 7}. Ini biasa pada kanak-kanak perempuan yang mengikat rambut ketat ke sekolah. Melonggarkan gaya rambut awal biasanya membolehkan pemulihan. Lihat tudung dan rambut gugur untuk tip jika anak anda memakai tudung.

Menarik rambut (trikotilomania)

Sesetengah kanak-kanak menarik, memintal atau bermain dengan rambut, selalunya apabila tertekan, bosan atau letih. Ini menyebabkan tompok tidak sekata dengan rambut pelbagai panjang ^{8 9}. Ramai kanak-kanak kecil berhenti dengan sendirinya apabila membesar. Sokongan yang lembut, bukan hukuman, adalah penting, dan doktor boleh merujuk untuk sokongan tingkah laku jika perlu.

Keguguran selepas sakit (telogen effluvium)

Demam panas, penyakit serius, pembedahan atau tekanan besar boleh menyebabkan keguguran menyeluruh dua hingga tiga bulan kemudian. Ia biasanya pulih dalam beberapa bulan ¹⁰. Di Malaysia, ini kadangkala dilihat selepas denggi atau penyakit demam lain.

Pemakanan dan punca perubatan lain

Zat besi rendah, diet terhad, masalah tiroid dan beberapa keadaan perubatan lain boleh menjejaskan rambut ^{11 12}. Doktor mungkin mencadangkan ujian darah. Lihat ujian darah untuk rambut gugur.

Keguguran berpola pada remaja

Keguguran rambut berpola boleh bermula pada usia remaja, terutamanya jika ada sejarah keluarga yang kuat ¹³. Ia kelihatan sebagai penipisan beransur-ansur di pelipis atau ubun-ubun pada lelaki, atau belahan yang melebar pada perempuan. Remaja perempuan dengan rambut menipis, haid tidak teratur dan jerawat mungkin perlu diperiksa untuk keadaan hormon seperti PCOS.

Apa yang boleh dilakukan ibu bapa

• Perhati dengan teliti. Catat sama ada keguguran bertompok atau menyeluruh, dan sama ada terdapat sisik, kemerahan, rambut patah atau nanah.
• Ambil gambar untuk memantau perubahan dari minggu ke minggu.
• Jangan berkongsi sikat, berus, tuala, topi atau bantal jika kurap mungkin berlaku.
• Longgarkan gaya rambut dan elakkan ikatan ketat.
• Sediakan hidangan seimbang dengan protein, makanan kaya zat besi, buah-buahan dan sayur-sayuran.
• Tenangkan anak. Rambut gugur boleh menjejaskan keyakinan, terutamanya di sekolah. Maklumkan guru jika ada masalah ejekan.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor keluarga atau pakar kanak-kanak jika anak anda mengalami:

• Tompok botak atau bersisik
• Rambut patah, titik hitam atau benjolan bengkak yang sakit di kulit kepala
• Keguguran bulu kening atau bulu mata
• Keguguran atau penipisan menyeluruh
• Rambut gugur bersama keletihan, perubahan berat badan atau gejala lain

Doktor mungkin merujuk kepada pakar dermatologi jika perlu ¹⁴. Lihat bila perlu berjumpa pakar dermatologi.

Kesimpulan

Kebanyakan rambut gugur pada kanak-kanak mempunyai punca yang jelas, seperti jangkitan kulat kulit kepala, alopecia areata, gaya rambut ketat, menarik rambut atau sakit baru-baru ini. Banyak daripadanya boleh dirawat atau bertambah baik dengan masa. Penilaian awal membantu, terutamanya bagi kurap kulit kepala yang memerlukan rawatan antikulat yang betul.

Soalan lazim

Apakah punca paling biasa rambut gugur kanak-kanak?

Kurap kulit kepala (tinea capitis) ialah salah satu punca paling biasa pada kanak-kanak usia sekolah ¹.

Bolehkah kurap kulit kepala dirawat dengan krim?

Tidak. Tinea capitis memerlukan ubat antikulat yang diambil melalui mulut; krim sahaja tidak mencukupi ³.

Adakah tompok alopecia areata anak saya akan tumbuh semula?

Pada ramai kanak-kanak dengan tompok kecil, rambut tumbuh semula, walaupun tompok boleh berulang ⁵.

Bolehkah ekor kuda yang ketat menyebabkan rambut gugur pada kanak-kanak perempuan?

Ya. Tarikan berulang boleh menyebabkan alopecia traksi di sepanjang garis rambut ⁶.

Kandungan untuk tujuan pendidikan. Bukan nasihat perubatan.