Trikotilomania: apabila menarik rambut sukar dihentikan

Sesetengah keguguran rambut disebabkan oleh orang itu sendiri, tanpa dia mahukannya. Trikotilomania (sering dipendekkan sebagai trich atau TTM) ialah apabila seseorang tidak dapat menahan desakan untuk mencabut rambutnya sendiri ¹. Ia keadaan yang diiktiraf, bukan kesombongan atau kelemahan, dan ia boleh dirawat.

Rupa trikotilomania

Penghidap trich merasakan desakan kuat untuk mencabut rambut, dengan ketegangan yang meningkat sehingga mereka melakukannya, diikuti rasa lega selepas itu ¹. Mencabut boleh berlaku:

• Tanpa disedari, contohnya semasa menonton televisyen, membaca, belajar atau bercakap di telefon ²
• Dengan sengaja, sebagai tindak balas kepada desakan, tekanan atau kebimbangan, yang reda seketika selepas mencabut ²

Ramai orang melakukan kedua-duanya ². Kulit kepala ialah tempat paling biasa, tetapi rambut juga boleh dicabut dari kening, bulu mata, janggut, lengan, kaki atau kawasan kemaluan ^{2 1}.

Tanda pada kulit kepala

• Tompok nipis atau botak yang bentuknya tidak sekata, yang mungkin terasa kasar seperti tunggul, dengan rambut pelbagai panjang ²
• Tompok yang menjejaskan satu sisi kepala lebih daripada sisi lain ¹. Kanak-kanak sering mencabut dari kawasan mudah dicapai pada sisi yang sama dengan tangan dominan mereka ²
• Bulu mata dan kening yang hilang atau patah ²
• Calar, lebam atau kemerahan akibat mengopek ²

Siapa yang mendapatnya?

DermNet menganggarkan trikotilomania menjejaskan sehingga 4% populasi umum. Ia boleh menjejaskan sesiapa sahaja pada sebarang umur, tetapi lebih biasa dalam kalangan kanak-kanak berbanding orang dewasa ². NHS menyatakan ia biasanya bermula antara umur 10 dan 13 tahun ¹, dan DermNet mencatatkan kemuncak pada usia prasekolah dan sekitar akil baligh ². Dalam kalangan kanak-kanak ia menjejaskan lelaki dan perempuan sama rata, manakala dalam kalangan dewasa ia lebih kerap dilihat pada wanita ².

Jika anda ibu bapa, lihat juga rambut gugur dalam kalangan remaja.

Mengapa ia berlaku?

Punca sebenar belum difahami sepenuhnya ^{2 1}. Faktor yang mungkin termasuk:

• Cara menangani tekanan atau kebimbangan ¹
• Perubahan kimia otak, atau perubahan hormon semasa akil baligh ¹
• Kecenderungan keluarga, kerana lebih daripada seorang dalam keluarga mungkin mengalaminya ¹
• Kaitan dengan gangguan obsesif-kompulsif dan tingkah laku berulang berfokus badan lain, seperti menggigit kuku, mengopek kulit, menggigit bibir dan mengunyah pipi ²

Bagi sesetengah orang, semakin banyak mereka mencabut, semakin mereka mahu terus melakukannya ¹.

Cara diagnosis

Doktor atau pakar dermatologi akan melihat corak keguguran dan bertanya tentang tabiat mencabut. Penting untuk menolak punca lain, terutamanya alopesia areata, yang juga boleh menyebabkan keguguran bertompok ². Lihat alopesia areata. Ujian mungkin termasuk:

• Ujian tarik rambut, yang biasanya negatif dalam trich ²
• Pemeriksaan lampu Wood untuk menolak jangkitan kulat ²
• Dermoskopi (pemeriksaan kulit kepala dengan pembesaran), yang mungkin menunjukkan rambut patah pelbagai panjang dan hujung bercabang ²
• Kadangkala biopsi kulit kepala ²

NHS mencatatkan doktor anda mungkin memeriksa kawasan rambut yang hilang untuk memastikan tiada punca lain, seperti jangkitan kulit ¹.

Rawatan: latihan pembalikan tabiat

Rawatan utama ialah sejenis terapi tingkah laku kognitif (CBT) yang dipanggil latihan pembalikan tabiat (habit reversal training) ¹. Satu ulasan pakar 2025 menyifatkan pendekatan tingkah laku ini sebagai rawatan paling ketara yang didapati berkesan, sambil mencatatkan bahawa kambuh dalam kalangan dewasa nampaknya agak biasa ³. Rawatan biasanya melibatkan ¹:

• Menyimpan diari bila dan di mana anda mencabut
• Mengenal pasti pencetus dan belajar mengelakkannya
• Menggantikan tabiat mencabut dengan tindakan tidak berbahaya, seperti memicit bola tekanan
• Sokongan dan galakan daripada orang tersayang

Bagi kanak-kanak kecil, DermNet menyatakan penjagaan biasanya lembut dan praktikal, seperti memendekkan rambut, menutup tangan dengan sarung tangan atau stoking, dan peringatan yang tenang. Ramai kanak-kanak kecil akan berhenti sendiri apabila membesar ².

NHS menyatakan ubat antidepresan biasanya tidak diberikan untuk trich ¹. DermNet mencatatkan bagi kes sukar dalam kalangan remaja dan dewasa, pakar mungkin mempertimbangkan ubat tertentu ². Ulasan 2025 menyatakan pilihan ubat baharu kelihatan memberangsangkan tetapi memerlukan lebih banyak kajian ³.

Perkara yang boleh dicuba apabila desakan datang

Petua ini datang daripada penghidap trich, seperti yang dikumpul oleh NHS ¹:

• Picit bola tekanan, atau genggam penumbuk dan tegangkan otot lengan
• Gunakan mainan fidget
• Pakai bandana atau topi yang ketat. Bagi sesetengah wanita, tudung mungkin berfungsi dengan cara yang sama
• Lekatkan plaster pada hujung jari
• Amalkan pernafasan dalam sehingga desakan berlalu
• Bersenam, atau mandi untuk meredakan tekanan
• Potong rambut pendek

Bila perlu mendapatkan bantuan

Jumpa doktor jika anda atau anak anda mencabut rambut. Dapatkan bantuan lebih awal jika ada tabiat memakan rambut, kerana ini boleh membentuk bebola rambut dalam perut dan membawa kepada penyakit serius ¹. DermNet menyenaraikan sakit perut, loya, muntah dan sembelit sebagai tanda yang mungkin ².

Jangan tunggu rambut "pulih sendiri". Mencabut berulang kali boleh merosakkan folikel dan mungkin menyebabkan parut yang tidak dapat dipulihkan ². Bantuan awal memberi peluang terbaik untuk rambut pulih.

Hidup dengan trich

Trich boleh membawa rasa malu dan rendah diri, dan ramai yang menyembunyikannya ¹. NHS mencatatkan menyembunyikannya boleh memburukkan kebimbangan, dan ramai yang berjaya mengurus trich mendapati bercakap dengan orang lain membantu mengurangkan tabiat mencabut ¹. Jika keguguran atau tompok juga membuat anda bimbang, lihat langkah pertama yang tenang apabila rambut gugur.

Kesimpulannya

Trikotilomania ialah keadaan yang biasa dan boleh dirawat, bukan kelemahan peribadi. Latihan pembalikan tabiat ialah rawatan utama, dan sokongan keluarga membantu. Tolak punca lain keguguran bertompok, dapatkan bantuan awal, dan dapatkan nasihat segera jika rambut ditelan.

Soalan lazim

Adakah trikotilomania sekadar tabiat buruk?

Tidak. Ia keadaan yang diiktiraf di mana seseorang tidak dapat menahan desakan untuk mencabut rambutnya ¹.

Berapa biasa trikotilomania?

DermNet menganggarkan ia menjejaskan sehingga 4% populasi umum ².

Apakah rawatan utamanya?

Sejenis CBT yang dipanggil latihan pembalikan tabiat ^{1 3}.

Adakah rambut akan tumbuh semula selepas trikotilomania?

Selalunya boleh, tetapi mencabut berulang kali boleh merosakkan folikel dan mungkin menyebabkan parut yang tidak dapat dipulihkan, jadi bantuan awal penting ².

Kandungan untuk tujuan pendidikan. Bukan nasihat perubatan.