Adakah rambut gugur tanda penyakit? Bila perlu diperiksa

Kebanyakan orang yang mengalami rambut gugur sebenarnya sihat. Keguguran rambut berpola, misalnya, terutamanya bersifat genetik. Tetapi rambut juga boleh menjadi isyarat awal bahawa sesuatu dalam badan tidak seimbang. Satu kajian semula 2024 dalam American Family Physician mencatatkan rambut gugur boleh disebabkan oleh beberapa penyakit sistemik, dan sejarah perubatan, pemeriksaan serta ujian darah yang terarah boleh mendedahkan kekurangan zat, penyakit autoimun atau penyakit hormon (endokrin) ¹.

Mengapa penyakit boleh menjejaskan rambut

Folikel rambut antara sel paling aktif dalam badan. Apabila badan tertekan, ia mungkin menolak banyak rambut ke fasa rehat serentak. Beberapa bulan kemudian, rambut itu gugur bersama-sama. Ini dipanggil telogen effluvium. DermNet menerangkan keguguran biasanya bermula kira-kira 2 hingga 4 bulan selepas pencetus ². Kerana kelewatan ini, ramai orang tidak mengaitkan rambut gugur dengan penyakit yang berlaku beberapa bulan sebelumnya.

Masalah kesihatan yang boleh kelihatan pada rambut

Masalah tiroid

Tiroid kurang aktif (hipotiroidisme) boleh menyebabkan kulit kering, rambut kering atau rambut gugur, bersama rasa letih, rasa sejuk, berat badan naik, sembelit, emosi rendah dan haid tidak teratur atau banyak. Gejala biasanya berkembang perlahan-lahan ³. DermNet menyenaraikan tiroid kurang aktif dan terlebih aktif antara punca telogen effluvium ². Lihat masalah tiroid dan rambut gugur.

Anemia kekurangan zat besi

NHS menyenaraikan rambut gugur, iaitu lebih banyak rambut tertanggal semasa menyikat atau mencuci, sebagai gejala kurang biasa anemia kekurangan zat besi. Gejala biasa termasuk letih, sesak nafas dan kulit pucat ⁴. Haid yang banyak, kehamilan dan diet rendah zat besi ialah sebab biasa zat besi rendah dalam kalangan wanita. Lihat anemia, zat besi dan rambut gugur.

Keadaan hormon pada wanita

Sindrom ovari polisistik (PCOS), kini juga dipanggil sindrom ovari metabolik poliendokrin (PMOS), ialah keadaan hormon yang boleh menjejaskan pertumbuhan rambut. Gejala utamanya termasuk haid tidak teratur, bulu berlebihan di muka atau badan, atau rambut gugur di kepala, berat badan naik, jerawat dan sukar hamil ⁵. Lihat PCOS dan rambut gugur.

Demam dan jangkitan

Demam tinggi dan jangkitan teruk ialah pencetus keguguran yang terkenal beberapa bulan kemudian ². Di Malaysia, denggi ialah contoh biasa. Lihat rambut gugur selepas denggi. COVID-19 dan jangkitan serius lain juga boleh memberi kesan yang sama.

Keadaan autoimun

Dalam alopesia areata, sistem imun menyerang folikel rambut dan menyebabkan rambut gugur bertompok ⁶. Kes ringan selalunya pulih dengan sendirinya ¹. Penyakit autoimun lain juga boleh menjejaskan rambut, dan ini salah satu sebab doktor mungkin meminta ujian darah ¹. Lihat alopesia areata.

Pemakanan tidak mencukupi dan penurunan berat badan mendadak

Diet ekstrem, gangguan makan dan pembedahan penurunan berat badan semuanya boleh menyebabkan keguguran ². Lihat rambut gugur selepas turun berat badan.

Jangkitan kulit kepala

Kurap kulit kepala, iaitu jangkitan kulat, boleh menyebabkan rambut gugur bertompok ⁷. Ia dirawat dengan tablet antikulat ¹. Lihat kurap kulit kepala.

Ubat dan rawatan perubatan

Banyak ubat, terutamanya kemoterapi, boleh menyebabkan rambut gugur. Lihat ubat yang boleh menyebabkan rambut gugur dan kemoterapi dan rambut gugur.

Tanda rambut gugur anda perlu diperiksa

Jumpa doktor jika anda perasan:

• Keguguran mendadak atau banyak, terutamanya jika rambut gugur bergumpal
• Tompok botak, atau tompok yang merah, bersisik, gatal atau sakit
• Rambut gugur bersama gejala lain, seperti letih, rasa sejuk, perubahan berat badan, jantung berdebar, haid tidak teratur atau bulu badan berlebihan yang baru
• Rambut gugur selepas sakit teruk, pembedahan atau penurunan berat badan yang besar yang tidak reda selepas beberapa bulan
• Rambut gugur pada kanak-kanak
• Perubahan pada kuku atau kening selain rambut kepala

Apa yang mungkin diperiksa doktor

American Academy of Dermatology menerangkan pakar dermatologi akan bertanya berapa lama anda mengalami rambut gugur dan sama ada ia berlaku dengan cepat, melihat dengan teliti kulit kepala, kuku dan kawasan lain yang terjejas, dan mungkin menarik rambut perlahan-lahan untuk memeriksa pertumbuhannya. Jika penyakit, kekurangan vitamin, ketidakseimbangan hormon atau jangkitan disyaki, anda mungkin memerlukan ujian darah atau biopsi kulit kepala ⁶.

Ujian darah biasa termasuk kiraan darah penuh, simpanan zat besi (ferritin) dan fungsi tiroid. Doktor anda akan menentukan ujian yang sesuai.

Kadangkala terdapat lebih daripada satu punca. AAD memberi contoh seorang wanita yang jelas mengalami keguguran selepas bersalin, tetapi juga mempunyai keguguran keturunan peringkat awal yang kurang ketara ⁶.

Adakah rambut saya akan tumbuh semula?

Selalunya, ya. AAD mencatatkan rambut mungkin tumbuh semula dengan sendirinya selepas bersalin, pulih daripada sakit teruk atau pembedahan, selesai rawatan kanser atau kehilangan banyak berat badan ⁶. Merawat punca asas, seperti membetulkan zat besi rendah atau mengimbangkan tahap tiroid, memberi rambut peluang terbaik untuk pulih. DermNet mencatatkan telogen effluvium biasanya reda dengan masa, walaupun pemulihan boleh mengambil masa ².

Jangan abaikan sisi emosi

Rambut gugur bukan "sekadar kosmetik". Kajian semula 2024 itu mendapati mereka yang mengalami rambut gugur sederhana hingga teruk lebih berkemungkinan mengalami kebimbangan dan kemurungan, serta kualiti hidup yang lebih rendah ¹. Jika rambut gugur menjejaskan emosi anda, beritahu doktor.

Kesimpulannya

Rambut gugur biasanya bukan tanda penyakit serius, tetapi ia boleh menjadi petunjuk awal masalah tiroid, zat besi rendah, keadaan hormon, jangkitan atau penyakit autoimun. Jika rambut gugur berlaku mendadak, bertompok atau disertai gejala lain, jumpa doktor. Mencari dan merawat punca ialah langkah paling berkesan. Lihat rambut gugur secara mendadak.

Soalan lazim

Bolehkah rambut gugur menjadi tanda penyakit?

Ya. Satu kajian semula 2024 mencatatkan rambut gugur boleh disebabkan beberapa penyakit sistemik, termasuk masalah pemakanan, autoimun dan hormon ¹.

Bolehkah masalah tiroid menyebabkan rambut gugur?

Ya. NHS menyenaraikan rambut kering atau rambut gugur antara gejala tiroid kurang aktif ³.

Apakah ujian yang dilakukan untuk rambut gugur?

Doktor memeriksa kulit kepala dan rambut, dan mungkin meminta ujian darah atau biopsi kulit kepala jika penyakit, kekurangan, masalah hormon atau jangkitan disyaki ⁶.

Mengapa rambut gugur beberapa bulan selepas sakit?

Penyakit boleh menolak banyak rambut ke fasa rehat. Keguguran biasanya bermula kira-kira 2 hingga 4 bulan kemudian ².

Kandungan untuk tujuan pendidikan. Bukan nasihat perubatan.